Nisan yağmurları ve kırk ikindiler

Nisan Yağmurları (14 Nisan-13 Mayıs)

Kışın karın az yağdığı ve kurak geçtiği mevsimlerde “Nisan Yağmurları”, çiftçinin ve barajları su bekleyen şehirlinin imdadına yetişen bir kurtarıcı gibidir. Nisan yağmuru, Rûmî takvime göre Nisan ayında yağan yağmurlara verilen isimdir. Nisan yağmurları, Miladi 14 Nisan’da başlayıp 13 Mayıs’a kadar devam eder. Nisan ayı halk arasında “yağmur ayı” veya “yağar ay” olarak da nitelendirilir.[1] Nisan yağmurları, sakin, afata dönüşmeden ımıl ımıl yağan yağmurlardır.[2] Anadolu’da bu şekilde yağan yağmurlar “bereket” manasında “Rahmet” diye adlandırılır. Halk, bu nedenle yağmurun yağmasını  “yağmur yağıyor” şeklinde değil, “Rahmet yağıyor” diye ifade eder.

Nisan yağmurlarının bereketli ve şifalı olduğuna inanıldığından biriktirilir ve içilir. Nisan yağmuru biriktirme geleneği azalsa da, özellikle kırsal bölgelerde çeşitli şekillerde yaşatılmaya çalışılmaktadır. Nisan yağmurunun şifalı olduğuna inananlar yağmur yağarken, leğen ve geniş ağızlı kaplarını açık alanlara bırakarak içine yağmur suyu dolmasını sağlarlar.

1960’lı yıllarda Kazan ve köylerinde Nisan Yağmurları yağarken köyüler, evlerinin damları üzerinde yığılı olan çırpıların[3] üzerine evlerinde ne kadar tepsi, leğen, sini varsa koyarlar ve biriken yağmur sularını bir testi veya güğüme[4] koyarlardı. Nisan yağmurlarından evdeki herkes en az bir kez şifa niyetine mutlaka içerdi. Artan yağmur suyu testilerde saklanır ve zaman içerisinde şifa niyetiyle tüketilirdi. Günümüzde Kazan’ın köylerinde bu gelenek, az da olsa yaşatılmaya çalışılmaktadır.

Şifalı ve bereketli Nisan Yağmuru, Rumi-Nisan’ın yedisinden(20 Nisan), sonraki ayın sonuna kadar(Mayıs 13) toplanır. Eğer az yağmur suyu toplandıysa, normal su katarak yağmur suyu çoğaltılabilir.

 Nisan Yağmurunun Faydaları:

Nisan yağmurlarıyla, kış boyunca en alt seviyeye inen vücudun demir miktarı, en doğal yoldan geri kazanılabilir. Nisan Yağmuru, havanın içerisinde bulunan başta kükürt ve karbon olmak üzere pek çok zararlı maddeyi arındırır. Saç bakımında kullanılarak daha parlak, daha canlı ve daha sağlam saçlara kavuşmanızı sağlar. Nisan yağmurları bitkilerin kök gelişiminde oldukça faydalıdır. Cilt hastalıklarına iyi geldiği, saçları güçlendirdiği ve bağışıklık sistemini kuvvetlendirdiği söylenir. Bazı inanışlara göre Nisan yağmurları, ruha huzur verir.[5] Nisan yağmurlarının bunların dışında da birçok faydası vardır:

-Kirli hava ortamını temizlediğinden daha sağlıklı nefes alma imkânı sağlar.

-Özellikle sabahları Nisan Yağmuru ile yüz yıkamak cilt için oldukça faydalıdır.

-Çiçeklerin daha hızlı ve renkli şekilde büyümesini ve açmasını sağlar.

-Azot ve bileşen etkisiyle çiçeklerdeki kök gelişimini sağlar.

-Bereket kaynağıdır. Nisan yağmurlarının, toprağı besleyerek ürünlerin daha bereketli olmasını sağladığı düşünülür.

-Nisan yağmuru, bazı yörelerde çaya katılarak veya direkt olarak da içilir.

Nisan Yağmuru ile Yoğurt Mayalama: Nisan yağmuru ile yoğurtta mayalanabilir. Ayrılan süt, parmağın üç saniye dayandığı kadar sıcaklığa düştüğünde, üç yemek kaşığı nisan yağmuru suyunu süte ekleyin ve ardından evin en ılık köşesinde bezlere sarmalanmış şekilde 24 saat bekletin. Süre dolduğunda elde ettiğiniz karışımın üzerindekiler, mayalayacağınız yoğurdun ilk mayasıdır. [6]

İslam Dininde Nisan Yağmurları: Nisan yağmurunun, Hz. Muhammed(s.a.v.) tarafından bereket olduğu ve ölüm hariç her derde deva olduğu belirtilmiş ve içerisine okunacak dualarla beraber yedi gün aç karına içilmesi tavsiye edilmiştir. Yedi gün sabahları aç karnına içilecek. Bunu içen kişiden Allah(c.c.) her derdi kaldırır. Ona tüm hastalıklardan ve açlıktan afiyet verir. Gözlere şifa verir, ateşi giderir, balgamı keser, göğüs ağrısını giderir. Faydası sayılamayacak kadar çoktur.[7]

Kırk İkindiler/Kırk İkindi Yağmurları

            Kışın karın az yağdığı ve kurak geçtiği mevsimlerde eğer, Nisan Yağmurları da yeteri kadar yağış bırakmamışsa, çiftçinin ve barajları su bekleyen şehirlinin son umudu kırkikindi yağmurlarıdır. Bu yağmurlar düzgün yağarsa çiftçinin imdadına Hızır gibi yetişir.

Kırkikindi, Anadolu(iç bölgelerinde)’da ilkbahar ve yaz başlarında genelde öğleden sonra, ikindi saatlerinde görülen gök gürültülü sağanak yağışlara halk arasında verilen isimdir. Bu yağışlara, genelde ikindi vakti başladığı ve 40 gün yağdığına inanıldığı için kırk gün, ikindi vakti yağan yağmurlar anlamında kırkikindi yağışları denmiştir. Ancak, 40 gün sürmesinin bilimsel bir dayanağı yoktur. Bu gök gürültülü sağanak yağışların dönem aralıkları  yıldan yıla fark edebilmektedir. Genelde Nisan sonu başlar, Haziran ortasında biter.[8] Bununla birlikte Nisan yağmurlarından sonra da başladığı söylenmektedir.[9]

Bu yağışlar esnasında gök gürültülü fırtına da meydana gelebilir. Kırkikindi yağışları kısa süreli ve ani bastıran sağanaklar şeklinde görülür. Çoğunlukla birkaç saati aşmaz, ancak önemli bir miktarda yağış bırakır. Koşullar uygun ise dolu da yağabilir.  Coşkulu yağmurdan sonra, hava mis gibi toprak kokar ve genellikle eleğimsağma/elemsama[10] çıkarak gökyüzünü süsler.

Nisan yağmurları ımıl ımıl, Kırkikindi yağmurları gök gürültülü sağanak yağış şeklinde yağsa da hem köylü hem de kentli için son derece önemli yağışlardır. Kâinatı Yaratan, canlıların ve cansızların ihtiyacı olan suyu bir şekilde karşılamaktadır. Bundan sonra da iklim düzensizlikleri yaşanmadan bu yağmurlar, vaktinde ve yeteri kadar yağmaya devam eder, İnşallah!

Selam ve dua ile…

Yazıların bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazarlara aittir. 

[1] https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/nisan-yagmuru-ne-zaman-toplanir-nisan-yagmuru-faydalar

[2] Imıl ımıl yağmak: Yağmurun çok hafif, sessiz, yavaş ve ince ince yağması anlamında kullanılan bir ikilemedir. Genellikle bereketi çağrıştıran, sakin ve huzurlu bir yağış türünü tasvir etmek için kullanılır. 

[3] çırpı: yakmak için kullanılan ince ağaç dalları

[4] güğüm  : bakır su kabı

[5]https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/nisan-yagmuru-ne-zaman-toplanir-nisan-yagmuru-faydalari

[6]https://www.nefisyemektarifleri.com/nisan-yagmurundan-yogurt-mayasi

[7]https://www.haberturk.com/nisan-yagmuru-ne-zaman-toplanir-neye-iyi-gelir-nisan-yagmuru-sac-uzatir-mi-baharin-habercisi-sifa-kaynagi-nisan-yagmuru-faydalari

[8] https://evrimagaci.org/blog/kirkikindi-yagisi-nedir-nasil-olusur

[9] Nisan yağmurları 13Mayıs’ta sona erer.

[10] Eleğimsağma/Alaim-i sema)/elemsama: Arapça gök alametleri manasına gelir,  gökkuşağı, ebemkuşağı, kazan kulpu