TARİHİN İZİNDE KAHRAMANKAZAN
Bakır çağından itibaren değişik medeniyetlerin iz bıraktığı Kahramankazan’ın kurulduğu bölge bir yerleşim yeri olarak eski çağlardan günümüze kadar varlığını sürdüre gelmiştir. Yörede bulunan eski yerleşim alanları, kale buluntuları ve kral mezarları bir Tarih Müzesi niteliğindedir. Bu nedenle birçok tarihi mekan arkeolojik sit olarak ilan edilmiştir.
Değişik dönemlerde yapılan kazılarda ortaya çıkarılan eserler müzelerde sergilenmekte, ilçemizin tarihi değerlerini tanıtılmasında önemli yer tutmaktadır.
Asarkaya
Klasik çağda önemli bir yerleşim birimi olan Asarkaya kütlesi Karalar Mahallesi’nde bulunmaktadır. Üzerinde insan eliyle oyulmuş yuvaların bulunduğu ve tüm çevresinin surlarla çevrili olduğu bu kaya kütlesinin Galatlar döneminden bir askeri garnizon olarak kullanıldığı düşünülmektedir. Roma çağında ise daha çok yerleşim yeri olarak kullanılmıştır. Karalar tarihi eserler ve kalıntılar açısından oldukça zengin bir mahallemizdir burada kral mezarları dahil birçok eser mevcuttur.
Bitik Höyüğü
İlçeye bağlı Bitik Mahallesi’nde yapılan bir hafriyat esnasında ortaya çıkan küp parçaları ve oluklu balta gibi eşyalar Türk Tarih Kurumunun burada kazı çalışmaları yapmasını sağlamıştır. Bitik Höyüğünde yapılan kazılarda Bakır Çağına kadar inen katmanlara rastlanmıştır. Türk Tarih Kurumu tarafından yapılan kazılarda en alt katmandan başlayarak Bakır Çağı, Hitit ve Klasik Çağı yerleşme katları tespit edilmiştir. Bu kazılarda Bakır Çağına ait çok renkli seramikler ve Eti mimarisine ait bölümler bulunmuştur. Burada bulunan eserler de yine Ankara Medeniyetler Müzesinde sergilenmektedir.
Durhasan Şah Türbesi
Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan önce Anadolu’ya gelen ve Kırım Savaşı’nda ün kazanmış Duman Ağanın oğludur. Durhasan Bey’in 1421 yılında kendi adına yaptırdığı türbe Tekke mahallesindedir.
Durhasan Bey Ankara’da çeşitli hayır müesseseleri kurmuş civar köylerin arazi gelirlerini de buralara vakfetmiştir. Kurduğu vakfiyenin yönetim işlerine de kız kardeşinin oğlu Hızır Bali’ye (Yeğen Bey) vermiştir.
Ankara’nın Altındağ ilçesindeki Yeğenbey Mahallesi ve Yeğen Bey Vergi Dairesi’nin isimleri de buradan gelir.
Türbe içinde Durhasan Bey’in kız kardeşi Ayşe ve Yeğeninin mezarları vardır. Yapı, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1990 yılında onarılmıştır.
Fethiye Mahallesi Camii
Fethiye Mahallesi Camii Osmanlı’nın son dönemlerinde yapılmış ve günümüze sağlam olarak ulaşmış mimari değeri yüksek bir camidir. Fethiye Camii ahşap kalem işleri minber ve mihrabı ile bir sanat şaheseridir. Camii günümüzde ibadete açıktır.
Piri Paşa Cami
Piri Paşa tarafından 17 yüzyılda yaptırılan Piri paşa Camii Saray Mahallesi’nde (Murtaza Hisarı) halen ibadete açıktır. 1966 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. Restore edilen Cami günümüzde ibadete açıktır.
Kaynak
Numan Göktaş Murtaza-abad’dan Kazan’a (Kazan Belediyesi yayınları 2003)
Türkiye’nin Kahraman İlçesi Kahramankazan (Kahramankazan Belediyesi yayınları 2020)